Precisie-tijdtechnologie van ondermeer Nikhef speelt een belangrijke rol in het nieuwe wetenschappelijke tijd- en frequentienetwerk van de samenwerkende Nederlandse universiteiten, dat vorige week is ingewijd.
De universitaire ICT-organisatie SURF levert op elf locaties in Nederland een tijdsignaal met extreem hoge precisie aan, waardoor onderzoek preciezer of sneller kan. Naar verwachting zal het aantal aangesloten locaties nog verder groeien.
De elf locaties zijn door middel van White Rabbit-technologie direct aangesloten op de atoomklokken van VSL in Delft, de organisatie die de Universele tijdschaal (UTC) voor Nederland coördineert. Een van de aansluitingen bevindt zich bij Nikhef op Amsterdam Sciencepark.
White Rabbit is een timingtechnologie die oorspronkelijk is ontwikkeld in de deeltjesfysica. In Nederland is Nikhef lid van de White Rabbit Collaboration en nauw betrokken bij de ontwikkeling en het onderhoud van de technologie en de bijbehorende techniekstandaarden.
Het tijdsignaal op de elf locaties heeft een nauwkeurigheid van een nanoseconde en een frequentieprecisie van picoseconden (miljoensten van een miljoensten van een seconde). Met die nauwkeurigheden kunnen bepaalde experimenten nauwkeuriger worden gemaakt en ook sneller tot resultaat leiden.
Toepassingen variëren van (astro-)deeltjesfysica, radioastronomie en ruimtevaart tot quantumcommunicatie, exacte plaatsbepaling voor zelfrijdende voertuigen, zwaartekrachtsmetingen, het elektriciteisnet en het betalingsverkeer. Ondermeer CERN en ESA zijn bij het project aangehaakt.
Aan de Time&Frequency-dienst van SURF ging jaren voorbereiding vooraf. Stapsgewijs zijn belangrijke hordes genomen, zoals het transporteren van tijdsignalen over grote afstanden, het samenvoegen van tijdsignalen met gewoon dataverkeer, en het valideren van de nauwkeurigheid. Daarin speelde expertise van Nikhef op het gebied van White Rabbit op meerdere momenten een rol.
Nikhef bespreekt momenteel ook met VSL de mogelijkheid om in de toekomst een eigen atoomklok onder te brengen in het Nikhef Housing Data Centre in Amsterdam.
