Industriële samenwerking

Voor onderzoek in de deeltjes- en astrodeeltjesfysica is detectieapparatuur van grote complexiteit nodig. Door het pionierende karakter van het onderzoek kan een instituut als Nikhef deze apparatuur zelden inkopen maar zal Nikhef die grotendeels zelf, in samenwerking met de industrie, moeten ontwikkelen. Daarbij combineert Nikhef de ‘in huis’ aanwezige kennis en expertise met de expertise en productiecapaciteit van bedrijven voor het realiseren van een functioneel systeem.

Voorbeelden van gezamenlijke innovatie en co-creatie:

• Samenwerking met MCAP:

In samenwerking met MCAP is een oliegevulde kabel gerealiseerd die enkele kilometers diep in de Middellandse Zee de detectoren van het KM3NeT-experiment via optische fibers verbindt.

• Samenwerking met Airborne:

Voor de ATLAS-detector is in samenwerking met Airborne een stijve composieten structuur gerealiseerd voor een detectoronderdeel die de locatie van passerende deeltjes heel nauwkeurig moet gaan vastleggen.

Afbeelding vergroten

Sluiten

test bijschrift

Een andere manier van samenwerking met industrie is het overdragen van kennis en/of technologie naar bestaande of nieuwe bedrijven. Uit Nikhef-onderzoek zijn inmiddels drie spin-offs voortgekomen.

Amsterdam Scientific Instruments (ASI), sinds 2011 – Medipix & Timepix chips

Speciale detectoren maken in de deeltjesfysica de voor het oog onzichtbare subatomaire deeltjes zichtbaar. Een deeltjesdetector kan afzonderlijk elk proton, elektron, neutron of ander exotisch deeltje dat binnen het meetbereik komt waarnemen. Deze technologie wordt door ASI in verschillende met name wetenschappelijke domeinen zoals Röntgendetectie en elektronenmicroscopie toegepast.

De basis van de kennis- en technologieoverdracht naar ASI komt uit de Detector R&D-groep en hun betrokkenheid bij de Medipix-collaboraties die door CERN gecoördineerd worden en die de Medipix- en Timepix-chiptechnologie hebben ontwikkeld. Voor iedere nieuwe generatie van Timepix-chips is er nauwe samenwerking tussen Nikhef en ASI voor de ontwikkeling van uitleeselektronica.

Website van ASI

Innoseis Sensor Technologies, sinds 2013 – seismische sensoren

Voor het meten van seismische signalen is een netwerk met een groot aantal detectoren nodig. Innoseis heeft in dit domein een doorbraak gerealiseerd door het ontwikkelen van draadloze, ultra-low power seismische detectoren, die zeer nauwkeurig in zowel tijd (nanoseconden) als locatie via GPS zeer kleine trillingen kunnen meten.

De basis van de kennis- en technologieoverdracht naar Innoseis komt uit de technologieontwikkelingen voor de detectie van zwaartekrachtsgolven.

Afbeelding vergroten

Website van Innoseis

Oliscience, sinds 2018 – open-source platform

 Voor het verwerken van signalen van de eerdergenoemde detectoren is specifiek hiervoor ontwikkelde elektronica nodig. In deze elektronica worden programmeerbare chips gebruikt; FPGA’s (Field-Programmable-Gate-Arrays). Hiermee kan deze elektronica sneller en flexibeler ontwikkeld worden. De programma’s die in een FPGA geladen kunnen worden zijn vaak open source. Een platform dat deze programma’s beheerde, OpenCores, is overgenomen door Oliscience om de kwaliteit van deze programma’s te verhogen.

Website van Oliscience

Sluiten

Nikhef stelt zijn unieke faciliteiten inclusief de expertise van Nikhef-technici ook beschikbaar aan gebruikers uit de industrie. Op die manier produceren sommige bedrijven op Nikhef bijvoorbeeld detectiesystemen op basis van door hen aangeleverde uitlees-elektronica, chips en sensoren.

Nikhef heeft een langdurige relatie met Malvern PANalytical waarin kennis- en technologietransfer naar industrie, gezamenlijke kennis- en technologieontwikkeling met industrie, en gebruik van Nikhef-faciliteiten door industrie samenkomen.

Malvern PANalytical is gespecialiseerd in het ontwikkelen en produceren van meetinstrumenten voor het analyseren van verschillende materialen, voor onderzoek en kwaliteitscontroles. Röntgendetectie maakt het mogelijk verschillende kristalstructuren te onderscheiden. De farmaceutische industrie kan hiermee bijvoorbeeld controleren of er tijdens het productieproces de juiste kristalvariant ontstaan is.

De relatie van Nikhef en Malvern PANalytical is in 2002 begonnen met de introductie van de Medipix-chips bij Malvern PANalytical en de samenwerking duurt nog steeds voort in verschillende gedaantes.

Malvern PANalytical heeft als eerste commerciële partij de sprong gewaagd om een product op basis van de Medipix-chips te ontwikkelen. Sinds 2007 zijn hun producten, gebaseerd op verschillende generaties van Medipix-chips, succesvol op de markt gebracht.

Voor de wetenschappelijk gedreven Medipix-collaboraties heeft de samenwerking met Malvern PANalytical tot nieuwe inzichten geleid omdat door een industriële partij de chips door een andere bril bekeken worden. Daardoor zijn de toepasbaarheid en de kwaliteit van de chips verder verbeterd.

Malvern PANalytical gebruikt deels weer Nikhef-faciliteiten zoals cleanrooms voor de productie van hun producten.

Een andere manier van betrokkenheid met een industrieel karakter is het datacentrum: Nikhef Housing.

Nikhef Housing