Reusachtige experimenten op CERN en de KM3NeT neutrinotelescoop in de Middellandse zee leveren veel meer, en meer gecompliceerde meetgegevens dan de huidige rekeninfrastructuur aankan. NWO stelt 3,5 miljoen beschikbaar voor een grondige upgrade.
Dat heeft NWO vandaag bekendgemaakt in Den Haag. In totaal kent de wetenschapsfinancier 30,5 miljoen euro toe aan tien projecten die de bestaande grootschalige infrastructuur voor wetenschappelijk onderzoek effectiever moeten maken. Een groot deel daarvan raakt aan rekencapaciteit.
Zeker in de fundamentele deeltjesfysica is die upgrade zeer nodig. De computerinfrastuctuur waarmee bijvoorbeeld de ontdekking van het Higgsdeeltje in 2012 in metingen van CERN mogelijk was, is inmiddels te beperkt voor moderne rekentechnieken als machine learning en datavolumes. Daardoor blijven nu al veel details in meetgegevens onbenut en dus ook kansen op nieuwe inzichten, weten deeltjesfysici.
Onder de titel MERGE (Machine learning E-infrastructures for Results on the Global Exascale) gaan Nikhef en de universitaire rekensamenwerking SURF werken aan een nieuwe rekeninfrastructuur voor massieve hoeveelheden data. Daarbij wordt vol ingezet op kunstmatige intelligentie en hard- en software die dat kunnen dragen en stroomlijnen.
Programmaleider van computing for research bij Nikhef David Groep is blij met de toekenning. “Met MERGE kunnen we de grenzen aan de rekencapaciteit in allerlei richtingen verleggen. Voor grootschalige kunstmatige intelligentie voor onderzoek, en voor efficiëntere en energiezuinigere computing. En voor de stap van kleinschalige projecten voor analyse naar productieschaal wereldwijd.”
In het project samen met SURF wordt onder meer de Snellius-supercomputer op het Sciencepark Amsterdam gevoed met veel meer van de gegevens van de experimenten bij CERN voor analyses met geavanceerde kunstmatige intelligentie en machine learning. Daarbij zullen ook de modernste grafische processoren en versnellerkaarten wordt toegepast. SURF gaat zorg dragen voor de verdeling van datastromen en rekencapaciteit.
PDP-leider Groep noemt de voorgenomen upgrade ook een uitdaging. “Om iets als MERGE te bouwen is een interessante en opwindende engineeringopdracht”, zegt hij.
Groep, coördinator van het gehonoreerde voorstel namens alle Nikhef-partners en SURF, benadrukt de absolute noodzaak van de opschaling. Nu al is de omvang van de datastromen uit projecten op CERN en KM3NeT een veelvoud van de benodigde rekencapaciteit om ze te analyseren.
Met de komst van de hoge-intensiteit LHC-versneller en de voltooiing van KM3NeT zal het gaan om Exabytes aan gegevens, een miljard gigabyte.
Voor Nikhef-directeur Jorgen D’Hondt past de toekenning voor MERGE in zijn streven om de mogelijkheden van kunstmatige intelligentie in de dataverwerking voor deeltjesfysica optimaal te benutten. “Alleen zo kunnen we nog beter inzoomen op onbekende terreinen van de fysica”, zegt hij enthousiast. “Nu en in de toekomst.”
Nikhef stelde begin dit jaar een speciale AI-taskforce in die het effectieve gebruik van kunstmatige intelligentie in de deeltjes- en astrodeeltjesfysica moet onderzoeken en stimuleren.
De bedoeling van de nieuwe MERGE-infrastructuur is nadrukkelijk ook in te gaan zetten voor de Nederlandse wetenschap in de breedte. Ook andere projecten dan LHC-experimenten en KM3NeT kunnen er in principe gebruik van gaan maken, aldus het gehonoreerde voorstel.
