De VELO-subdetector, jarenlang een van de centrale onderdelen van het LHCb-experiment op CERN, is terug op Nikhef. Het pronkstuk van Nikhef-technologie is vanaf nu tentoongesteld in de entreehal van het instituut.
Directeur-generaal Mark Thomson van CERN en LHCb-programmaleider Mara Senghi Soares onthulden donderdag 9 juli samen het apparaat in zijn vitrine, dat een nieuw element van de Nikhef Expostrip vormt. De VELO staat symbool voor de manier waarop wetenschap en techniek op Nikhef succesvol samenkomen.
De getoonde VELO is de originele subdetector, die tussen 2010 en 2018 zonder haperingen in de versnellerbundel in bedrijf is geweest. VELO staat voor vertex locator, een instrument dat op de exacte plaats van protonbotsingen (de vertex) vastlegt van waaruit deeltjessporen in de LHCb-detector ontstaan.
VELO werd na de eeuwwisseling gebouwd voor het toen nieuwe LHCb-experiment in aanbouw. Het project was een internationale samenwerking van zeker tien instituten. Nikhef ontwierp en bouwde grote delen van de mechanische constructie, het bewegingssysteem, het vacuümsysteem, de koeling en de elektronica voor de subdetector.
Bij de onthulling merkte Nikhef-directeur Jorgen D’Hondt nadrukkelijk op hoe juist de VELO een bewijs is voor het enorme werk van ingenieurs en technici in de ontwikkeling, de bouw en de uitbating van de LHC detectoren.
VELO bestaat uit twee helften die met een speciaal transportsysteem geleidelijk rondom de protonbundel kunnen sluiten tot op minder dan een centimeter afstand. De subdetector staat vlak buiten de eigenlijke LHCb-detector en maakt in feite onderdeel uit van de LHC-versnellerbundel.
De VELO bevat 23 silicium stripsensorpanelen haaks op de bundel, die samen de eerste centimeters van deeltjessporen kunnen registreren. Die informatie is cruciaal voor het reconstrueren en analyseren van de deeltjessporen rond het botsingspunt en de vervalspunten van instabiele deeltjes.
Ook de installatie van VELO1 op CERN was rond 2007 een Nikhef-verantwoordelijkheid. Na 2018 werd de eerste VELO vervangen door een nieuwere versie, met pixeldetectoren. Nikhef-engineers werkten toen mee aan de de installatie van de eerste VELO en de plaatsing van de upgrade. Deels gebeurde dat tijdens de Covid-pandemie.
De originele detector ging daarna langdurig in depot op CERN en werd vorig jaar vrijgegeven voor transport naar huis in Amsterdam. Vanaf deze week vormt de VELO-vitrine een verdere aanvulling op de Nikhef Expostrip, een in-house tentoonstelling over deeltjesfysica en het instituut. De presentatie is ontwikkeld door Nikhef-engineer Marco Kraan en Nikhef Communications, met ontwerper Wiek Rozenmond, en is gerealiseerd door LetterZ.
LHCb is een van de vier experimenten in de LHC-versneller op CERN. Nikhef is een van de partners in het experiment, met groepen aan de universiteiten van Maastricht en Groningen, en de Vrije Universiteit.
De LHCb-detector is speciaal ontworpen om verschillen tussen materie en antimaterie in detail te bestuderen. De detector registreert in één richting deeltjes en antideeltjes die vrijkomen bij protonbotsingen. De tegengesteld geladen deeltjes worden door een sterk magneetveld tegengesteld afgebogen.
 |
 |
 |
 |
 |
 |
