Vandaag komt er een einde aan een buitengewoon hoofdstuk in de wetenschappelijke geschiedenis van de Large Hadron Collider (LHC), ’s werelds krachtigste deeltjesversneller. Na zijn laatste fysica-run is de deeltjesversneller uitgeschakeld om CERN’s Long Shutdown 3 (LS3) in te luiden, een grootschalig programma van onderhoud, consolidatie, upgrades en installatiewerkzaamheden dat het laboratorium zal voorbereiden op de High-Luminosity LHC (HiLumi LHC), de volgende fase in het onderzoek naar de fundamentele wetten van de natuur.
Sinds de eerste bundels in september 2008 door de LHC werden gestuurd, heeft de versneller de grenzen van wetenschap en technologie verlegd en is hij uitgegroeid tot een van de meest ambitieuze wetenschappelijke instrumenten die ooit zijn gebouwd. De versneller zorgde in 2009 voor de eerste protonbotsingen en vestigde zich al snel als een unieke ontdekkingsmachine – gedurende drie operationele periodes (Runs 1–3) leverde de LHC ongekende hoeveelheden gegevens aan de experimenten.
De meest gevierde prestatie van de LHC vond plaats op 4 juli 2012, toen de ATLAS- en CMS-samenwerkingsverbanden de ontdekking van het Higgs-boson aankondigden, waarmee een bijna een halve eeuw eerder voorgesteld mechanisme werd bevestigd. In de jaren die volgden, maakte de LHC honderden belangrijke doorbraken mogelijk, waaronder de ontdekking van meer dan 85 hadronen, het vaststellen van uitsluitingsgrenzen voor de ontdekking van nieuwe deeltjes, onderzoek naar de onbalans tussen materie en antimaterie, verkenning van de aard van het quark-gluonplasma en metingen met belangrijke implicaties voor de astrofysica. Naast zijn wetenschappelijke output stimuleerde de LHC innovatie op het gebied van versnellerwetenschap, supergeleidende technologieën, informatica en internationale samenwerking.
Nu de deeltjesversneller een nieuwe fase ingaat, viert CERN niet alleen de gedane ontdekkingen, maar ook de wereldwijde gemeenschap die deze mogelijk heeft gemaakt.
“De LHC heeft alle verwachtingen overtroffen“, aldus Oliver Brüning, directeur Versnellers en Technologie bij CERN. “Bijna twee decennia lang heeft het ons begrip van het heelal ingrijpend veranderd en generaties wetenschappers, ingenieurs en burgers over de hele wereld geïnspireerd. Vandaag nemen we afscheid van de LHC zoals we die hebben gekend, terwijl we ons voorbereiden op de komst van de opvolger: de HiLumi LHC, die dit wetenschappelijke avontuur tot ver in de toekomst zal voortzetten.“
Nikhef’s rol bij de LHC
Nikhef is nauw betrokken bij het upgraden van de experimenten waarin het instituut deelneemt. Voor de ATLAS-detector wordt door Nikhef en andere instituten ondermeer een nieuwe inwendige detector ontworpen en gebouwd, de ITk. De assemblage daarvan vindt plaats in een speciale cleanroom in Amsterdam. Voor ALICE en LHCb zijn eerder al verdere upgrades gedaan, deels met nieuwe sensor- en datatechnologie.
De komst van de HiLumi-LHC vereist ook zwaardere en snellere dataverbindingen van CERN met datacenters elders. Nikhef voert daartoe al geruime tijd tests uit met ultrasnelle dataverbindingen, soms de snelste ter wereld over zulke afstanden.
Lees het volledige persbericht van CERN: https://home.cern/cern-bids-farewell-to-the-lhc-and-enters-long-shutdown-3/
Meer informatie over de LHC: https://home.cern/science/accelerators/large-hadron-collider/
Meer informatie over de HiLumi-LHC: https://home.cern/science/accelerators/hilumi-lhc/
