Voorlichting en onderricht metaal- en houtbewerkingsmachines

Normen en richtlijnen metaal- en houtbewerkingsmachines
Bij het werken Hout- en metaalbewerkingsmachines moet rekening gehouden worden met een mechanisch en een elektrisch risico.

Mechanisch
De gebruiker van metaal- of houtbewerkingsmachines overtuigt zich voor het gebruik van de volgende zaken:

• Machines moeten veilig zijn opgesteld en voldoende worden verlicht.
• Een machine dient te zijn beveiligd en moet zijn voorzien van afschermingen van voldoende sterkte.
• De ruimte om een machine dient zodanig te zijn, dat een werknemer, indien nodig, aan alle zijden van de machine veilig kan werken. Eventueel dienen schermen te worden aangebracht. Houd ook rekening met voldoende ruimte voor af en aanvoer van producten.
• Op de machines aangebrachte beveiligingen mogen niet buiten werking worden gesteld of verwijderd.
• Vrij draaiende assen, wielen of rollen moeten geheel dicht en glad zijn uitgevoerd. Binnen bereik van kleding moeten deze assen worden afgeschermd.
• De machine- hout- of metaalbewerker moet goed om het lichaam sluitende kleding dragen, geen loshangend lang haar en geen sierraden (zoals ringen) dragen en zoveel mogelijk met gesloten handen werken.
• Door aanhouden van veilige afstanden kan worden voorkomen dat gevaarlijke zones met de ledematen kunnen worden bereikt.
• De totale afzuigcapaciteit voor het afzuigen van stof moet voldoende groot zijn.
• Bij geluidsniveaus boven 80 dB(A) moet de werkgever gehoorbeschermingsmiddelen beschikbaar stellen.
• Bij geluidsniveaus boven 85 dB(A) moet de werkgever proberen het lawaai zo goed mogelijk te bestrijden, rekening houdend met de technische, praktische en economische haalbaarheid van eventuele maatregelen.
• Bij geluidsniveaus boven 85 dB(A) zijn de werknemers verplicht gehoorbeschermingsmiddelen te dragen. 

Zie ook: Overige risico's

• Personen jonger dan 18 jaar mogen aan vrijwel geen enkele houtbewerkings- of metaalbewerkingsmachines arbeid verrichten, tenzij ze een erkende beroepsopleiding volgen en er tijdens hun werk voldoende deskundig toezicht is.

Zie ook: Beleid werken met metaal- en houtbewerkingsmachines

Elektrisch

• Machines moeten zijn voorzien van nulspanningsbeveiliging.
• Voedingskabels moeten zijn voorzien van trekontlastingsinrichting.
• Metalen gestellen moeten zijn voorzien van aarde via de aansluitingleiding van de machine.
• Een noodstopinrichting wordt alleen toegepast op freesmachines een meervoudige machines zoals pennenbanken. Bovendien in geval van veel o onervaren gebruikers in een werkplaats, zoals op scholen en leerlingwerkplaatsen. Tevens is dan een centrale noodstopinrichting gebruikelijk.
• Een noodstop heeft slechts nut wanneer hij gekoppeld is aan een automatische reminrichting, die de bewegende delen versneld tot stilstand brengt. 

Meer info over machines is te vinden bij risicogebied Elektrische risico's.

Persoonlijke beschermingsmiddelen
Tijdens het gebruik van metaal- houtbewerkingsmachines is het verplicht gebruik te maken van de persoonlijke beschermingsmiddelen die aangegeven staan op de toegangsdeuren.

De volgende beschermingsmiddelen worden voor verschillende risico's ingezet.

• Veiligheidsschoenen in verband met de risico's van vallende of omvallende zware voorwerpen.
• Veiligheidshelm als de kans bestaat om getroffen te worden door vallende voorwerpen.
• Stofmaskers bij verspanende werkzaamheden.
• Houtstof kan bij langdurige blootstelling kanker van de neus en neusbijholten veroorzaken. Bovendien zorgt het voor allergische reacties of irritatie van de huid, ogen en luchtwegen. Om deze reden moet er bij de houtverspaningsmachines afzuigapparatuur aanwezig zijn met voldoende afzuigcapaciteit. Informatie hierover is te verkrijgen bij de afdeling SVM
• Filtermaskers voor werkzaamheden waarbij schadelijke dampen vrijkomen en er onvoldoende afzuiging is, zoals laswerkzaamheden en het gebruik  van oplosmiddelen en schoonmaakmiddelen.
• Luchtkappen met verse luchttoevoer bij werkzaamheden waarbij schadelijke dampen vrijkomen. Bij bepaalde laswerkzaamheden en spuitwerkzaamheden.
• Veiligheidsbril bij werkzaamheden waarbij rondspattende deeltjes vrij kunnen komen.
• Werkhandschoenen.
• Gehoorbescherming als het geluidsniveau zich in het schadelijke gebied bevindt. Geluidsniveaus boven 80 dB (A) zijn schadelijk voor de gezondheid.

Voor informatie over de verschillende persoonlijke beschermingsmiddelen binnen de afdelingen en de verkrijgbaarheid daarvan, zie het hoofdstuk persoonlijke beschermingsmiddelen in deze arbocatalogus:

PBM in het kort

Voor iedere machine wordt vóór ingebruikname en na elke wijziging aan een risico-inventarisatie uitgevoerd.

Voor het uitvoeren van een RI&E zijn in het hoofdstuk Procedures werken met hout- en metaalbewerkingsmachines  formulieren te downloaden.