Nationaal instituut voor subatomaire fysica

Gevaarlijke stoffen in het kort

Wat zijn gevaarlijke stoffen?

Gevaarlijke stoffen zijn stoffen die op korte of lange termijn schade kunnen veroorzaken aan het menselijk lichaam. Alle gebruikte stoffen (hoe onschuldig ze ook lijken) kunnen schade veroorzaken. Met gevaarlijke stoffen worden hier chemische stoffen of gassen die op de diverse afdelingen gebruikt worden bedoeld.

Om welke stoffen gaat het?
De volgende stoffen worden gekenmerkt bij het Nikhef als zijnde gevaarlijk:

gassen
chemisch zuivere stoffen (bijvoorbeeld alcohol (ethanol)
oliën en vetten
oplosmiddelen (bijvoorbeeld terpentine)
schoonmaakmiddelen (bijvoorbeeld aceton)
lijmen en verven

Daarnaast zijn er gevaarlijke stoffen die vrij komen bij bepaalde processen. Denk hierbij aan gevaarlijke gassen tijdens laswerkzaamheden.

Hoe herken ik een gevaarlijke stof?
In de meeste gevallen herkent u een gevaarlijke stof aan het etiket. De etiketten treft u ook aan bij voorlichting en onderricht over gevaarlijke stoffen. De onderstaande foto's geven enkele voorbeelden van etiketten van gevaarlijke stoffen.

: Bijtende stoffen

: Brandbare en irriterende stof

Wat zegt de wet over het gebruik van gevaarlijke stoffen?
De arbeidsomstandighedenwet (arbowet) schrijft voor dat er passende maatregelen getroffen dienen te worden om het schadelijke invloeden van gevaarlijke stoffen te voorkomen of te beperken. Bij het nemen van passende maatregelen dient de bronaanpak gevolgd te worden. Dit betekent dat in eerste instantie onderzocht te worden of er een minder schadelijk alternatief bestaat voor de gebruikte gevaarlijke stof. Indien dit niet mogelijk is dienen maatregelen getroffen te worden die gericht zijn op de bescherming van een groep medewerkers. Indien dit niet afdoende is dienen organisatorische maatregelen overwogen te worden. Hiermee wordt de blootstellingduur verminderd van de individuele medewerkers. De laatste stap is het gebruik van persoonlijke beschermingsmiddelen zoals handschoenen of snuitjes.

Naast de arbowet schrijft de milieuwetgeving voor dat gevaarlijke stoffen op een veilige manier opgeslagen dienen te worden. Dit betekent bijvoorbeeld voor brandbare stoffen dat deze opgeslagen dienen te worden in brandwerende kast (PGS-kast). De onderstaande foto's geven opslagkasten t.b.v. van gevaarlijke stoffen weer.

: kast voor opslag brandbare chemische stoffen

: kast voor opslag brandbare chemische stoffen

Wat is het beleid van Nikhef?
Het beleid van Nikhef is om de hierboven beschreven bronaanpak te volgen. Daarnaast moeten alle gevaarlijke stoffen gemeld worden bij de medewerker van de afdeling Stralingshygiëne, Veiligheid en Milieu (Marcel Vervoort). De medewerker bepaalt aan de hand van het veiligheidsinformatieblad welke maatregelen getroffen dienen te worden om de stof op een veilige manier te gebruiken.
De medewerker van SVM houdt ook een gevaarlijke stoffen registratie bij. In deze registratie staan de belangrijkste eigenschappen van een stof genoemd, de risico's van het gebruikt en hoe te handelen bij een calamiteit.

U wilt een nieuwe (chemische) stof gebruiken, wat nu?
Indien u een nieuwe gevaarlijke stof wilt gebruiken meldt u dit bij de medewerker SVM (procedure). Samen met de medewerker bepaalt u de maatregelen die getroffen moeten worden om veilig te kunnen werken met de stof. De medewerker SVM zet de maatregelen vervolgens in gang.