Nikhef - nieuwsbericht

16 november 2007

Onderzoek naar oorsprong energierijke kosmische deeltjes krijgt groen licht van FOM

Waar komen toch de kosmische deeltjes met een extreem hoge energie vandaan die uit het heelal op ons neerdalen? Wat voor mechanisme zit er achter, waardoor ze zo ontzettend veel meer energie hebben dan in deeltjesversnellers op aarde verkregen kan worden?

Kosmische stortbuien - artistieke impressie van een lawine aan secundaire producten na botsing van een extreem energierijk kosmisch deeltje met een deeltje in de dampkring. Ill.: Simon Swordy, University of Chicago/NASA

Dat zijn de hamvragen in het onderzoekprogramma The origin of cosmic rays. Het is een van de zes onderzoekprogramma's die na een strenge internationale selectie uit oorspronkelijk 26 voorstellen door de Stichting Fundamenteel Onderzoek der Materie (FOM) gehonoreerd zijn.

Het onderzoekprogramma gaat twee complementaire technieken gebruiken om de oorsprong van de deeltjes te achterhalen: de neutrinotelescoop ANTARES in de Middellandse Zee en het Pierre Auger Observatorium in Argentinië voor het meten van geladen deeltjes. Vanuit dit observatorium kwam onlangs het bericht (Science, 9 november 2007) dat sommige van deze deeltjes afkomstig zouden kunnen zijn van zware zwarte gaten (zie ook het persbericht van 9 november 2007). Daarnaast willen de onderzoekers ook nagaan of de kosmische deeltjes iets te maken hebben met de donkere materie in het heelal.

In het programma The origin of cosmic rays werkt Nikhef samen met de Radboud Universiteit in Nijmegen en het KVI (Kernfysisch Versneller Instituut) in Groningen. Het programma gaat in 2008 van start en duurt zes jaar. Het budget bedraagt 3,2 miljoen euro.

De leiding van het programma is in handen van prof.dr. Gerard van der Steenhoven (48). Hij is zowel verbonden aan Nikhef als aan de Rijksuniversiteit Groningen.