|
Nationaal instituut voor subatomaire fysica National institute for subatomic physics |
|||
| Kruislaan 409 | PO Box 41882 | ||
| 1098 SJ Amsterdam | 1009 DB Amsterdam | ||
| The Netherlands | The Netherlands | ||
| phone: +31 20 592 2000 | fax: +31 20 592 5155 | ||
Nikhef – persbericht, 11 december 2007
De afgelopen dagen zijn er weer vijf lijnen (kabels) met fotobuizen in gebruik genomen voor de neutrinotelescoop ANTARES in de Middellandse Zee. Onderzoekers van Nikhef – het Nationaal instituut voor subatomaire fysica – in Amsterdam zijn er al in geslaagd de eerste sporen van kosmische deeltjes waar te nemen met de in totaal tien lijnen die er nu geplaatst zijn. Ook met vijf lijnen was dat mogelijk, maar nu kan het aantal waarnemingen aanzienlijk toenemen. ANTARES zoekt naar neutrino's uit het heelal om informatie te verkrijgen over de oorsprong van de hoogenergetische deeltjes die dagelijks met grote snelheid botsen met de buitenste lagen van de atmosfeer.
De neutrinotelescoop ANTARES ligt 40 km uit de kust bij de Franse stad Toulon. Uiteindelijk zullen er 12 detectorlijnen – elk met een lengte van ongeveer 450 m – op een diepte van 2,5 km op de bodem van de zee 'staan'. Elke lijn draagt 75 fotobuizen die in trosjes van drie om de 15 meter aan de kabels zijn gemonteerd. Lijn zes tot en met tien zijn eind vorige week geplaatst en de laatste twee lijnen volgen in voorjaar 2008.
De fotobuizen of PMT's (photomultiplier tubes) kunnen zogeheten Cherenkov-licht waarnemen. Dit soort licht wordt uitgezonden door muonen als ze door water scheren met de snelheid van het licht. Muonen ontstaan als hoog-energetische neutrino's door de aarde heen vliegen en op materie botsen. De muonen bewegen vervolgens in vrijwel dezelfde richting als het oorspronkelijke neutrino.
De fotobuizen registreren de aankomst en de intensiteit van het Cherenkov-licht en via een glasvezelverbinding gaan al die gegevens naar een onderzoeksstation aan de kust. Van daaruit zijn de gegevens ook toegankelijk voor alle betrokken onderzoekers. Met behulp van snelle computers wordt de richting en de energie van de muonen bepaald, waarna nadere analyses nodig zijn om vast te stellen of er inderdaad een kosmisch neutrino is waargenomen.
Meer informatie: prof. Gerard van der Steenhoven (gerard@nikhef.nl), tel. 020 592 2145.
Illustratie 1 en 2: - Een van de eerste muonsporen die met de 10-lijns ANTARES-detector is waargenomen. De verticale lijnen representeren de feitelijke detectorlijnen. Ze staan op een raster van 300 bij 300 m², dat de bodem van de zee weergeeft. De detectoren op de lijnen nemen het Cherenkov-licht dat door het muon wordt uitgezonden, waar. De kleur van de bollen representeert de tijd van het lichtsignaal op die plaats en de omvang van de intensiteit. (ill.: dr. Aart Heijboer/CDF).
Illustratie 3: - Elk paneel geeft de respons weer van een ANTARES-detectorlijn. De hoogte van de lijn (verticaal) staat uit tegen het tijdstip waarop een bepaalde lichtgevoelige detector een signaal afgeeft (horizontaal). De gekleurde lijn geeft de twee zijdes weer van de kegel van Cherenkov-licht, die door het muon wordt uitgezonden. Deze lijn is het resultaat van een snelle optimalisatie waarbij de tijdsignalen van alle detectoren gebruikt worden. Het muonspoor heeft signalen in drie verschillende lijnen gecreëerd. De zwarte kruisjes representeren achtergrondlicht.